—
Ο πύραυλος που ανέτρεψε τη διεθνή τάξη
Η Ρωσία χρησιμοποιεί στην Ουκρανία τον πύραυλο Cruise 9M729, ένα όπλο που αποτελεί σταθμό στην κατάρρευση του διεθνούς συστήματος ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών. Για πρώτη φορά, οπτικές αποδείξεις από συντρίμμια σε τοποθεσίες της δυτικής Ουκρανίας επιβεβαιώνουν την επιχειρησιακή χρήση ενός πυραύλου που είχε σαρώσει τις διεθνείς σχέσεις πριν από έξι χρόνια.
Το 2019, η ανάπτυξη αυτού του χερσαίου πυραύλου οδήγησε τις ΗΠΑ να αποδεσμευθούν από τη Συνθήκη για τις Πυρηνικές Δυνάμεις Μεσαίου Βεληνεκούς (INF), μια συμφωνία που είχε υπογραφεί το 1987 και αποτελούσε ένα από τα θεμέλια της ασφάλειας μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Ο λόγος ήταν απλός αλλά κρίσιμος: ο 9M729 έχει ακτίνα δράσης μεγαλύτερη των 500 χιλιομέτρων, το όριο που όριζε η συνθήκη για τον έλεγχο των πυρηνικών εξοπλισμών.
Δεκάδες χρήσεις και αυξανόμενες ανησυχίες
Σύμφωνα με ουκρανικές υπηρεσίες ασφαλείας, η Ρωσία έχει εκτοξεύσει τον 9M729 τουλάχιστον 25 φορές από τον Αύγουστο μέχρι τον Οκτώβριο του 2025, με επιπλέον χρήσεις και μετά. Τα συντρίμμια που ανακτήθησαν στις περιοχές Ζιτομίρ, Λβιβ, Χμελνίτσκι και Βινίτσια φέρουν χαρακτηριστικά σήματα, συμπεριλαμβανομένου του σειριακού αριθμού 0274 και της ένδειξης 9M729, επιβεβαιώνοντας την ταυτότητά τους.
Ειδικοί αναλυτές, συμπεριλαμβανομένου του Jeffrey Lewis από το Middlebury College του Βερμόντ, καθώς και αναλυτές της επιθεώρησης Janes, έχουν επιβεβαιώσει την αυθεντικότητα των αποδείξεων. Ο Lewis δήλωσε ότι «τα συντρίμμια είναι όμοια με τα συντρίμμια άλλων πυραύλων Cruise που σχετίζονται με τον 9M729».
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το περιστατικό της 5ης Οκτωβρίου, όταν ένας 9M729 έπληξε κατοικία στο χωριό Λαπαΐβκα κοντά στο Λβιβ, σκοτώνοντας πέντε αμάχους. Ο πύραυλος είχε διανύσει απόσταση μεγαλύτερη των 1.200 χιλιομέτρων από το σημείο εκτόξευσης, αποδεικνύοντας το εντυπωσιακό βεληνεκές του.
Η νέα πυρηνική απειλή για την Ευρώπη
Ο 9M729 διαθέτει συνολικό βεληνεκές 2.500 χιλιομέτρων και μπορεί να φέρει τόσο πυρηνικές όσο και συμβατικές κεφαλές. Αυτό σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες βρίσκονται πλέον σε απόσταση βολής της Μόσχας, ένα γεγονός που έχει προκαλέσει σοβαρές ανησυχίες στις χώρες του ΝΑΤΟ.
Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από τη χρήση ενός άλλου πυραύλου, του Oreshnik, ενός νέου χερσαίου βαλλιστικού πυραύλου μεσαίου βεληνεκούς που η Ρωσία έχει εκτοξεύσει δύο φορές από τον Νοέμβριο του 2024. Και αυτός ο πύραυλος θα είχε απαγορευθεί βάσει της INF.
Η κατάρρευση ενός παγκόσμιου συστήματος
Η χρήση αυτών των πυραύλων αποτελεί ένα ισχυρό σύμβολο της κατάρρευσης του διεθνούς συστήματος ελέγχου των πυρηνικών εξοπλισμών. Αυτόν τον μήνα εξέπνευσε και η συνθήκη New START, η οποία έθετε όρια στα στρατηγικά όπλα των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Παράλληλα, η Ρωσία ανακοίνωσε τον περασμένο Αύγουστο ότι δεν θα θέσει πλέον όρια στα σημεία ανάπτυξης των πυραύλων μεσαίου βεληνεκούς με πυρηνικές δυνατότητες.
Απέναντι σε αυτό το τοπίο αυξανόμενης αβεβαιότητας και με την αμερικανική δέσμευση για την ευρωπαϊκή άμυνα να μην είναι πλέον δεδομένη, πολλές χώρες του ΝΑΤΟ επιδιώκουν να αναπτύξουν τους δικούς τους πυραύλους μακρού βεληνεκούς, προσπαθώντας να καλύψουν το στρατηγικό κενό που δημιουργείται.
