Ο πρώην αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Ευάγγελος Βενιζέλος εξέφρασε την ικανοποίησή του για την απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών σχετικά με τις υποκλοπές μέσω του λογισμικού Predator, χαρακτηρίζοντας παράλληλα «θεσμικό έγκλημα» τις παράνομες παρακολουθήσεις και προειδοποιώντας για πιθανές αλλαγές στο Σύνταγμα.
Σε δηλώσεις του, ο κ. Βενιζέλος τόνισε ότι οι υποθέσεις που αφορούν ανοικτές πληγές στο σώμα του κράτους δικαίου δεν κλείνουν επειδή το θέλει η εκάστοτε κυβέρνηση και η κοινοβουλευτική της πλειοψηφία. Η δήλωση αυτή φαίνεται να αποτελεί άμεση αναφορά στις προσπάθειες πολιτικής διαχείρισης του σκανδάλου των υποκλοπών που είχε συγκλονίσει την ελληνική πολιτική σκηνή.
Η απόφαση ως υπόδειγμα για τα ανώτερα δικαστήρια
Ο κ. Βενιζέλος εξέφρασε την άποψη ότι το ακροατήριο του ποινικού δικαστηρίου ανέπτυξε μια δυναμική που υπερυψώνει το Μονομελές Πλημμελειοδικείο σε επίπεδο υποδείγματος για τα υψηλά κλιμάκια της Δικαιοσύνης. Αυτή η διατύπωση φαίνεται να αποτελεί έμμεση κριτική προς τα ανώτερα δικαστήρια, υπονοώντας ότι θα πρέπει να ακολουθήσουν το παράδειγμα του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου.
Σύμφωνα με τον πρώην υπουργό, η σημασία της απόφασης δεν περιορίζεται μόνο στην ίδια την καταδικαστική απόφαση, αλλά επεκτείνεται και στα πρακτικά της δίκης που ενσωματώθηκαν σε αυτήν. Αυτά τα πρακτικά, όπως τόνισε, αποτελούν «την καταγραφή ενός θεσμικού εγκλήματος που διαπράχθηκε από συμπράττουσες εκδοχές παρακράτους».
Η χρήση του όρου «παράκρατος» από τον κ. Βενιζέλο είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς υπονοεί την ύπαρξη δομών που λειτουργούν παράλληλα ή και εναντίον του νόμιμου κρατικού μηχανισμού. Αυτή η διατύπωση προσδίδει στο σκάνδαλο των υποκλοπών διαστάσεις που υπερβαίνουν τα όρια μιας απλής παραβίασης της νομοθεσίας.
Προειδοποίηση για συνταγματικές αλλαγές
Ιδιαίτερα ανησυχητική χαρακτήρισε ο κ. Βενιζέλος την πιθανότητα η αναθεώρηση του Συντάγματος να περιλαμβάνει την κατάργηση των εγγυήσεων του άρθρου 19 για το απόρρητο των επικοινωνιών. Το άρθρο 19 του Συντάγματος αποτελεί θεμελιώδη εγγύηση για την προστασία της ιδιωτικής ζωής των πολιτών και κάθε προσπάθεια περιορισμού του θα προκαλούσε έντονες αντιδράσεις.
Η προειδοποίηση του κ. Βενιζέλου φαίνεται να στοχεύει στην πρόληψη τυχόν κυβερνητικών σχεδίων που θα μπορούσαν να νομιμοποιήσουν στο μέλλον πρακτικές παρακολούθησης που σήμερα θεωρούνται παράνομες. Ως έμπειρος συνταγματολόγος, ο κ. Βενιζέλος φαίνεται να αντιλαμβάνεται τους κινδύνους που ενέχει μια τέτοια εξέλιξη για το κράτος δικαίου.
Η αναφορά στο Στρασβούργο
Η δήλωση του κ. Βενιζέλου ολοκληρώθηκε με μια σημαντική αναφορά στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στο Στρασβούργο. Τονίζοντας ότι «ευτυχώς δικαστές δεν υπάρχουν μόνο στην Αθήνα αλλά και στο Στρασβούργο», ο πρώην υπουργός φαίνεται να υπενθυμίζει ότι υπάρχουν υπερεθνικοί μηχανισμοί προστασίας των δικαιωμάτων.
Αυτή η αναφορά αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο πλαίσιο της υπόθεσης των υποκλοπών, καθώς το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει επανειλημμένως καταδικάσει κράτη για παραβιάσεις του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή και την αλληλογραφία. Η προειδοποίηση αυτή μπορεί να ερμηνευθεί ως υπενθύμιση προς την κυβέρνηση ότι τυχόν παραβιάσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε καταδίκη της Ελλάδας από το Στρασβούργο.
Οι δηλώσεις του κ. Βενιζέλου αναδεικνύουν τη συνεχιζόμενη πολιτική και νομική σημασία του σκανδάλου των υποκλοπών, παρά τις προσπάθειες πολιτικής διαχείρισής του. Η ικανοποίηση που εκφράζει για την απόφαση του δικαστηρίου συνδυάζεται με προειδοποιήσεις για το μέλλον, υπογραμμίζοντας ότι η υπόθεση παραμένει ανοιχτή τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
