—
Η ενεργειακή κρίση που απειλεί την παγκόσμια οικονομία
Η ανακοίνωση της μεγάλης στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν από τις ΗΠΑ έχει θέσει σε υψηλή συναγερμό τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές. Ο πρόεδρος Τραμπ δήλωσε ότι ο στόχος είναι η απόλυτη καταστροφή της στρατιωτικής υποδομής της Τεχεράνης και η εξάλειψη του πυρηνικού της προγράμματος, ενώ απώτερος στόχος είναι η αλλαγή καθεστώτος. Ωστόσο, ενώ οι στρατιωτικές επιχειρήσεις επεκτείνονται με ασυνήθιστη βιαιότητα, το μεγαλύτερο ερώτημα που τίθεται είναι για τις συνέπειες στην παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία.
Οι χώρες του Κόλπου καλύπτουν καθημερινά σχεδόν το 25% της παγκόσμιας ενεργειακής προμήθειας σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι τα Στενά του Χορμούζ αποτελούν το απόλυτο σημείο πίεσης της παγκόσμιας ενεργειακής ροής. Το κλείσιμό τους, είτε μέσω ναρκοθέτησης από το Ιράν είτε λόγω ναυτικών επιχειρήσεων, θα μπορούσε να διακόψει ουσιαστικά την ομαλή ροή πετρελαίου και φυσικού αερίου προς τη Ασία και την Ευρώπη.
Εκτόξευση των τιμών και αβεβαιότητα στις αγορές
Μόνο η πιθανότητα διακοπής της ροής πετρελαίου μέσα από τα Στενά είναι ικανή να εκτοξεύσει τις τιμές σε πρωτόγνωρα υψηλά επίπεδα, ακόμα και στα 110-120 δολάρια το βαρέλι. Οι ενεργειακές αγορές, προεξοφλώντας ότι η πολεμική σύρραξη ήταν αναπόφευκτη, έχουν ήδη ανεβάσει τις τιμές του αργού. Το Brent, το διεθνές benchmark, κλείσιμο στα 73,21 δολάρια το βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων έξι μηνών.
Σύμφωνα με αναλυτές, το Brent αναμένεται να ανέβει τουλάχιστον κατά 10 δολάρια το βαρέλι με το άνοιγμα των αγορών τη Δευτέρα, κινούμενο μεταξύ 80 και 85 δολαρίων. Ωστόσο, εάν πληγούν οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και επηρεαστεί η παραγωγή, το βαρέλι μπορεί να φθάσει και να ξεπεράσει τα 100 δολάρια.
Το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι μετά από λίγες ημέρες, καθώς θα εκλείπει η αβεβαιότητα από τις αγορές, οι τιμές θα επιστρέψουν σε πιο λογικά επίπεδα στα 70-80 δολάρια το βαρέλι. Αυτό θα συμβεί εφόσον επέλθει ανακωχή ή άνευ όρων παράδοση της ιρανικής ηγεσίας.
Ο παράγοντας που δεν πρέπει να υποτιμάται
Ενδιαφέρον είναι ότι η παραγωγή του Ιράν δεν αποτελεί τον κύριο λόγο ανησυχίας των αγορών. Η ιρανική παραγωγή στα 3,45 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα αντιστοιχεί μόνο στο 3% της παγκόσμιας παραγωγής, ενώ οι εξαγωγές του, σχεδόν αποκλειστικά προς την Κίνα, είναι περιορισμένες στα 1,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Η πραγματική ανησυχία πηγάζει από την πιθανότητα γενίκευσης της κρίσης και επέκτασης της στρατιωτικής σύρραξης σε όλη την περιοχή. Εάν πληγούν οι εγκαταστάσεις μεγάλων παραγωγών όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, το Κουβείτ και τα ΗΑΕ, που μεταξύ τους εξάγουν περί τα 15 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (12% της παγκόσμιας προμήθειας), θα αντιμετωπίσουμε μια πρωτόγνωρη κατάσταση.
Θετικό στοιχείο είναι ότι τα παγκόσμια πετρελαϊκά αποθέματα βρίσκονται στο υψηλότερο σημείο από το 2021, με 8.200 εκατομμύρια βαρέλια. Επίσης, η εφεδρική παραγωγική ικανότητα του OPEC ευρίσκεται στα 4,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Ωστόσο, 3 εκατομμύρια από αυτά προέρχονται από χώρες του Κόλπου, που αντιμετωπίζουν τώρα κίνδυνο να πληγούν από βαλλιστικούς πυραύλους.
Σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης, οι τιμές του αργού δεν πρόκειται να υποχωρήσουν εύκολα, καθώς θα εξακολουθήσει να υπάρχει αβεβαιότητα ως προς την παραγωγή και την ασφάλεια στις διά θαλάσσης μεταφορές. Η παγκόσμια οικονομία περιμένει με ανησυχία τις επόμενες εξελίξεις.
