—
Η κρίση που φοβούνταν οι αγορές γίνεται πραγματικότητα
Το χειρότερο σενάριο που απασχολούσε τις παγκόσμιες αγορές από τα τέλη του 2023 ξεδιπλώνεται πλέον με ανησυχητική ταχύτητα. Ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν έχει δημιουργήσει ένα σύνθετο κρίσης που απειλεί την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική σταθερότητα σε παγκόσμιο επίπεδο. Το ντε φάκτο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ο κρισιμότερος θαλάσσιος δίοδος για τις ενεργειακές εμπορευματικές ροές, έχει ήδη αρχίσει να δημιουργεί αναταράξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένας γεωγραφικός χώρος· είναι η αρτηρία που μεταφέρει περίπου το 20-25% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η διακοπή ή ο περιορισμός της ροής από αυτή τη δίοδο έχει άμεσες και καταστροφικές συνέπειες για τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις ενεργειακές εισαγωγές.
Εκτόξευση των τιμών και οικονομικές συνέπειες
Τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους. Η τιμή του πετρελαίου μπρεντ έχει αυξηθεί πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο 25% σε σχέση με τις 27 Φεβρουαρίου, δηλαδή πριν ξεκινήσει η στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν. Ωστόσο, η πραγματική έκπληξη έρχεται από το φυσικό αέριο, όπου οι αυξήσεις είναι ακόμη πιο απότομες και ανησυχητικές.
Τα συμβόλαια φυσικού αερίου για παράδοση τον Απρίλιο στο χρηματιστήριο του Άμστερνταμ διαπραγματεύονται στα 54 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 32 ευρώ στις 27 Φεβρουαρίου. Αυτό σημαίνει μία ποσοστιαία αύξηση περίπου 70% σε λιγότερο από δύο εβδομάδες. Η τόσο απότομη άνοδος του φυσικού αερίου οφείλεται στο γεγονός ότι η αγορά δεν διέθετε άνετα αποθέματα πριν τον πόλεμο, σε αντίθεση με το πετρέλαιο, όπου υπήρχαν συνθήκες υπερβάλλουσας προσφοράς.
Η Ευρώπη βρίσκεται ιδιαίτερα ευάλωτη σε αυτή την κρίση. Το ενεργειακό κόστος για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις είναι ήδη σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα, γεγονός που θα περιορίσει περαιτέρω την ανταγωνιστικότητά τους. Η άμεση επίπτωση στους καταναλωτές θα είναι η αύξηση των λογαριασμών ενέργειας και ενδεχόμενες δευτερογενείς αυξήσεις τιμών σε άλλα προϊόντα και υπηρεσίες.
Το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων θα αυξηθεί δραματικά, με συνέπεια να περιορισθεί η πραγματική ζήτηση και να επιβραδυνθεί η οικονομική ανάπτυξη. Αυτό είναι ένας φαύλος κύκλος που θα πλήξει ιδιαίτερα τις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές ενέργειας.
Το φάντασμα του πληθωρισμού
Η εμπειρία από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία είναι διδακτική. Τότε, οι αυξήσεις των τιμών ενέργειας μεταφέρθηκαν με ταχύτητα σε όλα τα προϊόντα και τις υπηρεσίες, με αποτέλεσμα ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη να κορυφωθεί στο 10,6% τον Οκτώβριο του 2022. Σήμερα, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη διαμορφώθηκε στο 1,9% τον Φεβρουάριο, εντός του στόχου 2% της ΕΚΤ, αλλά αυτό ήταν χάρη στη μείωση των τιμών ενέργειας.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα βρίσκεται σε κατάσταση εγρήγορσης. Ο πρόεδρος της γερμανικής κεντρικής τράπεζας, Γιόαχιμ Νάγκελ, δήλωσε ότι το θέμα των δευτερογενών επιπτώσεων στον πληθωρισμό θα συζητηθεί στη συνεδρίαση νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ στις 19 Μαρτίου. Αν και δεν αποκλείεται μία αύξηση των επιτοκίων, οι αγορές δεν την αναμένουν προς το παρόν.
Το κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί τους αναλυτές είναι η διάρκεια του πολέμου. Εάν λήξει σε τέσσερις ή πέντε εβδομάδες, όπως αρχικά υποχρεώθηκε ο Αμερικανός Πρόεδρος, οι επιπτώσεις θα είναι σχετικά περιορισμένες. Αν όμως ο πόλεμος διαρκέσει περισσότερο, τότε η παγκόσμια οικονομία θα αντιμετωπίσει μία νέα και σοβαρή δοκιμασία.
