—
Η Μέση Ανατολή στο επίκεντρο της παγκόσμιας ανησυχίας
Η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί πλέον απλώς μια περιφερειακή σύγκρουση. Οι στρατιωτικές συγκρούσεις που εξελίσσονται στην περιοχή έχουν ήδη αρχίσει να δημιουργούν κύματα σε παγκόσμιο επίπεδο, επηρεάζοντας κρίσιμες πτυχές της διεθνούς οικονομίας. Η ανάλυση της Ελληνικής Συνομοσπονδίας Εμπορίου και Επιχειρηματικότητας (ΕΣΕΕ) παρουσιάζει ένα ανησυχητικό σκηνικό με τρεις πιθανές εξελίξεις που θα καθορίσουν τα επόμενα χρόνια.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η περιοχή του Περσικού Κόλπου και ειδικά τα Στενά του Ορμούζ, ένα σημείο κρίσιμης σημασίας για την παγκόσμια οικονομία. Από αυτό το στενό διέρχονται περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου – περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως – και το ίδιο ποσοστό του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Οποιαδήποτε διατάραξη στη ναυσιπλοΐα της περιοχής έχει άμεσες και σημαντικές συνέπειες για τις διεθνείς αγορές και, κατ’ επέκταση, για την ελληνική οικονομία.
Τα τρία σενάρια που απειλούν την ευρωπαϊκή σταθερότητα
Το πρώτο σενάριο προβλέπει μια σύντομη κρίση διάρκειας λίγων ημερών ή εβδομάδων. Σε αυτήν την περίπτωση, οι επιπτώσεις θα ήταν περιορισμένες και κυρίως βραχυπρόθεσμες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Oxford Economics, μια μέτρια διαταραχή στις ενεργειακές ροές θα μπορούσε να μειώσει την παγκόσμια ανάπτυξη κατά περίπου 0,1 ποσοστιαία μονάδα, ενώ θα αύξανε τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ και την ευρωζώνη κατά 0,3-0,4 ποσοστιαίες μονάδες.
Το δεύτερο σενάριο είναι πιο ανησυχητικό. Προβλέπει παρατεταμένη ένταση χωρίς πλήρη αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ. Σε αυτήν την περίπτωση, οι επιθέσεις σε πλοία και ενεργειακές υποδομές θα αυξήσουν τα ασφάλιστρα μεταφοράς και θα προκαλέσουν σημαντικές διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές. Ήδη, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου έχουν εκτοξευθεί στο 3% της αξίας του πλοίου, από περίπου 0,25% προηγουμένως – μια αύξηση δώδεκα φορών. Οι τιμές του πετρελαίου αναμένεται να κινηθούν γύρω στα 80 δολάρια το βαρέλι, αν και έχουν ήδη φθάσει στα 101 δολάρια.
Το τρίτο και πλέον δυσάρεστο σενάριο αφορά μια παρατεταμένη περιφερειακή σύγκρουση που θα επηρεάσει ουσιαστικά τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Σε αυτήν την περίπτωση, οι τιμές του πετρελαίου θα ξεπεράσουν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, προκαλώντας σημαντικές αναταράξεις στις διεθνείς αγορές, αυξημένο πληθωρισμό και επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας.
Άμεσες συνέπειες για το λιανικό εμπόριο
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στις ενεργειακές αγορές. Η άνοδος των τιμών ενέργειας και μεταφορών ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής, μεταφοράς και διάθεσης προϊόντων. Ταυτόχρονα, περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, ενώ οι επιχειρήσεις λιανικού εμπορίου αντιμετωπίζουν συμπίεση των περιθωρίων κέρδους.
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι οι επιπτώσεις δεν κατανέμονται ισόρροπα. Οι μεγαλύτερες αλυσίδες διαθέτουν μεγαλύτερη δυνατότητα απορρόφησης του κόστους και πιο ανθεκτικά δίκτυα προμηθειών, ενώ οι μικρότερες επιχειρήσεις είναι πιο εκτεθειμένες στις διακυμάνσεις των τιμών και της ζήτησης.
Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ Σταύρος Καφούνης τονίζει ότι απαιτούνται εγρήγορση και συντονισμός για μέτρα ρευστότητας, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες εμπορικές επιχειρήσεις. Η ΕΣΕΕ ετοιμάζεται να ζητήσει κοινή γραμμή από τις ευρωπαϊκές οργανώσεις ΜμΕ, ώστε να διαμορφωθούν συγκεκριμένες παρεμβάσεις προς τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα για την προστασία της ρευστότητας και της ομαλής λειτουργίας της αγοράς.
