—
Η κρίση που ταρακουνά τις αγορές ενέργειας
Δώδεκα ημέρες μετά την έναρξη των βομβαρδισμών των ΗΠΑ και του Ισραήλ, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά ασταθής. Οι αρχές του Ιράν διεμήνυσαν ότι είναι έτοιμες για πόλεμο με μεγάλη διάρκεια, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ έκρινε ότι η Τεχεράνη βρίσκεται πλέον «κοντά στην ήττα». Αυτή η αντίθεση στις δηλώσεις αποτυπώνει την πολυπλοκότητα της κρίσης που έχει ξεπεράσει τα σύνορα του Ιράν και του Ισραήλ, δημιουργώντας ένα δίκτυο εντάσεων που απειλεί τα θεμέλια της παγκόσμιας οικονομίας.
Το πιο άμεσο πρόβλημα είναι η παράλυση στα Στενά του Ορμούζ, το θαλάσσιο πέρασμα στρατηγικής σημασίας από όπου διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου. Η Τεχεράνη ανέφερε ότι έπληξε δυο πλοία στα στενά, ενώ ο αμερικανικός στρατός προειδοποίησε τους ιρανούς πολίτες να απομακρυνθούν από τα λιμάνια της περιοχής. Το ενδεχόμενο ναρκοθέτησης του στενού θορυβεί τη διεθνή κοινότητα και ήδη έχει προκαλέσει σημαντικές διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου.
Η ανησυχία των αγορών και η απάντηση της Ουάσιγκτον
Ο Brent Βόρειας Θάλασσας ξεπέρασε ξανά τα 100 δολάρια το βαρέλι με άνοδο 9,3%, ενώ το WTI βρισκόταν σχεδόν στα 95 δολάρια (+8,8%). Αυτή η ανοδική τάση αντανακλά τις βαθιές ανησυχίες των αγορών για τη συνέχεια της κρίσης. Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η Ουάσιγκτον θα αποδεσμεύσει στρατηγικά αποθέματα, με τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ να ανακοινώνει την αποδέσμευση 172 εκατομμυρίων βαρελιών «από την επόμενη εβδομάδα» προοδευτικά.
Σε συντονισμένη κίνηση, οι 32 χώρες μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας αποφάσισαν να αποδεσμεύσουν 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά τους αποθέματα—ένα ρεκόρ—για να αμβλυνθούν οι οικονομικές συνέπειες του πολέμου. Παρόλα αυτά, οι αγορές δεν δείχνουν σημάδια καθησυχασμού.
Το κόστος για την Ουάσιγκτον έχει ήδη ξεπεράσει τα 11 δισεκατομμύρια δολάρια μόνο την πρώτη εβδομάδα του πολέμου, σύμφωνα με πηγές του Κογκρέσου που επικαλείται η New York Times. Το Ισραήλ, το οποίο δεν έχει ορίσει «κανέναν χρονικό περιορισμό», τονίζει ότι έχει «ευρεία γκάμα στόχων» στο Ιράν.
Το σχέδιο της Τεχεράνης και η κλιμάκωση
Από την πλευρά του, το Ιράν επιμένει ότι είναι έτοιμο για μακρά εκστρατεία. Οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν τονίσει πως ο στόχος τους είναι να αναγκάσουν τη Ουάσιγκτον να κάνει πίσω εξαιτίας του σφυροκοπήματος δυτικών συμφερόντων. Ο αξιωματικός Αλί Φανταβί έπεσε την απειλή «πολέμου φθοράς» και της «καταστροφής ολόκληρης της αμερικανικής οικονομίας» αν όχι της παγκόσμιας.
Στα βασίλεια του Κόλπου, τα ιρανικά πλήγματα αντιποίνων έχουν μετατραπεί σε καθημερινότητα. Εγκαταστάσεις αποθήκευσης καυσίμων έχουν χτυπηθεί στο Ομάν, ενώ μεγάλη πετρελαιοπηγή έγινε ξανά στόχος drones στη Σαουδική Αραβία. Ο αμερικανικός τραπεζικός γίγαντας Citi και οι εταιρείες συμβούλων Deloitte και PwC προχώρησαν στην εσπευσμένη απομάκρυνση εργαζομένων τους από το Ντουμπάι χθες έπειτα από απειλές.
Σύμφωνα με καταμέτρηση του Γαλλικού Πρακτορείου, οι ένοπλες δυνάμεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ έχουν πλήξει 13 φορές ιρανικές ενεργειακές υποδομές, ενώ το Ιράν έχει στοχοποιήσει 25 φορές αμερικανικές εγκαταστάσεις στην περιοχή.
Η κατάσταση στην Τεχεράνη και η νέα ηγεσία
Στην Τεχεράνη, η καθημερινή ζωή αναδιοργανώνεται εν μέσω των βομβαρδισμών. Παρά τις βόμβες, πλήθη Ιρανών βγήκαν στους δρόμους της πρωτεύουσας και παραβρέθηκαν σε κηδείες πολιτικών και στρατιωτικών αξιωματούχων. Ο νέος ανώτατος ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ, που αναδείχθηκε στο αξίωμα την Κυριακή διαδεχόμενος τον πατέρα του Αλί Χαμενεΐ που σκοτώθηκε στις πρώτες ώρες του πολέμου, δεν έχει κάνει ακόμη δημόσια εμφάνιση. Σύμφωνα με τις ιρανικές αρχές, «τραυματίστηκε» στους βομβαρδισμούς.
Είναι σαφές ότι η Τεχεράνη δεν έχει καμιά πρόθεση να ανεχτεί οποιαδήποτε κινητοποίηση της αντιπολίτευσης. Ο αρχηγός της αστυνομίας διαβεβαίωσε ότι οι άνδρες του κρατούν «το δάχτυλο στη σκανδάλη», ενώ οι ιρανικές αρχές έχουν ήδη διαμηνύσει ότι θα εκλάβουν οποιονδήποτε διαδηλώσει εναντίον τους «εχθρό».
Με τον πόλεμο να επεκτείνεται και τις τάσεις να κλιμακώνονται, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με ανησυχία τις εξελίξεις. Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ απαίτησε τον «άμεσο τερματισμό» των ιρανικών επιθέσεων αντιποίνων, ενώ ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν απηύθυνε έκκληση στο Ισραήλ να απέχει από «χερσαία επίθεση» στον Λίβανο. Η κρίση παραμένει ανοικτή και απρόβλεπτη.
