Σε ηλικία 96 ετών έφυγε από τη ζωή ο Γερμανός φιλόσοφος και κοινωνιολόγος Γιούργκεν Χάμπερμας. Ο διανοούμενος απεβίωσε το Σάββατο στο Στάρνμπεργκ της Βαυαρίας, όπου κατοικούσε για δεκαετίες.
Ο φιλόσοφος της δημόσιας σφαίρας
Ο Χάμπερμας θεωρούνταν ο σημαντικότερος σύγχρονος Γερμανός φιλόσοφος και απολάμβανε διεθνή αναγνώριση. Γεννήθηκε στις 18 Ιουνίου 1929 στο Ντίσελντορφ και μεγάλωσε στο Γκούμερσμπαχ κοντά στη Λειψία. Το 1949, σε ηλικία 20 ετών, ξεκίνησε φιλοσοφικές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Γκέτιγκεν.
Εξαιρετικά γνωστός για το έργο του «Ο Δομικός Μετασχηματισμός της Δημόσιας Σφαίρας» (1962), ο Χάμπερμας ανέπτυξε τη θεωρία της δημόσιας σφαίρας — τον χώρο όπου οι πολίτες συγκεντρώνονται, ανταλλάσσουν ιδέες και συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων. Η σκέψη του επηρέασε βαθιά το φοιτητικό κίνημα του 1968.
Το 1964 επέστρεψε στη Φρανκφούρτη και κατέλαβε την έδρα φιλοσοφίας και κοινωνιολογίας. Το 1971 αποδέχθηκε τη διεύθυνση του Ινστιτούτου Μαξ Πλανκ στο Στάνμπεργκ, όπου εργάστηκε μέχρι το 1983.
Η θεωρία της επικοινωνιακής δράσης
Το μεγαλύτερο έργο του Χάμπερμας είναι η «Θεωρία της Επικοινωνιακής Δράσης», που δημοσιεύθηκε το 1981. Το κείμενο αποτέλεσε σταθμό στην εξέλιξη των κοινωνικών επιστημών και της φιλοσοφικής ανάλυσης της επικοινωνίας. Έγινε ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της δεύτερης γενιάς της «Σχολής της Φρανκφούρτης».
Ο Χάμπερμας υποστήριξε ότι η επικοινωνία στη δημόσια σφαίρα πρέπει να βασίζεται σε ανοικτό διάλογο και ισότητα. Οι κοινωνίες θα πρέπει να δημιουργούν θεσμούς που προάγουν αυτή την επικοινωνιακή διαδικασία. Το θεωρητικό του σύστημα αποκάλυπτε τη δυνατότητα της πολιτικής χειραφέτησης και της ορθολογικής κριτικής επικοινωνίας.
Πάνω από 40 χρόνια δημόσιας δράσης
Ήταν γνωστός ως ένας μαχητικός διανοούμενος που επανειλημμένα παρενέβαινε σε πολιτικές συζητήσεις. Το 1986 έπαιξε κύριο ρόλο στη λεγόμενη Συζήτηση των Ιστορικών, υπερασπιζόμενος την ιστορική μοναδικότητα του Ολοκαυτώματος. Κέρδισε το βραβείο Λάιμπνιτς, τη υψηλότερη διάκριση για έρευνα στη Γερμανία.
Μέχρι το τέλος της ζωής του, ο Χάμπερμας συνέχισε να δημοσιεύει εκτενώς. Σχολίασε την κρίση στο κοσσυφοπέδιο, τη μεταναστευτική κρίση του 2015 και τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Σχετικά με τον ουκρανικό πόλεμο, δημοσίευσε άρθρα στη «Süddeutsche Zeitung» υποστηρίζοντας την ανάγκη για λύση μέσω διαπραγματεύσεων.
Επέκρινε επανειλημμένα τις πολιτικές ελίτ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και υποστήριξε τη μεγαλύτερη πολιτική συμμετοχή των πολιτών. Απαίτησε ένα ευρωπαϊκό σύνταγμα και τόνισε την αναγκαιότητα μιας ευρωπαϊκής δημόσιας σφαίρας.
