Η εντροπία διέπει όχι μόνο τη φύση, αλλά και τις διεθνείς σχέσεις. Το φαινόμενο της αυξανόμενης αταξίας στο παγκόσμιο σύστημα απασχολεί σπουδαίους διεθνολόγους. Ποια είναι τα συστήματα που προστατεύουν την παγκόσμια τάξη;
Η εντροπία ως φυσικός νόμος και διεθνής πραγματικότητα
Ο δεύτερος νόμος της Θερμοδυναμικής περιγράφει την εντροπία, δηλαδή τη μέτρηση της αταξίας. Ο Γερμανός φυσικός Clausius έδωσε το όνομά της από την ελληνική λέξη «τροπή», ενώ το σύμβολό της είναι το γράμμα S, προς τιμή του Γάλλου φυσικού Sadi Carnot.
Στη φιλοσοφία, η εντροπία λειτουργεί ως ο καθολικός δείκτης της φοράς του χρόνου. Μετρά την αμετάστρεπτη τάση της φύσης προς την αποδιοργάνωση, τη γήρανση και τη φθορά. Συνδέεται με τη διάχυση της ενέργειας σε κάθε σύστημα και γίνεται συνώνυμη του θανάτου.
Σημαντικοί διεθνολόγοι όπως ο Robert Kaplan και ο Randall Schweller εφάρμοσαν την έννοια αυτή στις διεθνείς σχέσεις. Αναφέρουν ότι ο κόσμος κινείται προς μια κατάσταση προ-Βεστφαλιανού Μεσαίωνα, όπου κανείς δεν ελέγχει πλήρως την παγκόσμια κοινότητα. Το φαινόμενο εκδηλώνεται μέσα από πολέμους, αναρχία, έλλειψη εμπιστοσύνης και αστάθεια.
Η αρνητική εντροπία: Θεσμοί που διατηρούν την τάξη
Απέναντι στην εντροπία υπάρχει η αρνητική εντροπία, δηλαδή η ενέργεια που αποτρέπει την αταξία. Υπό τη μορφή διεθνών κανόνων και θεσμών, οι διεθνείς οργανισμοί δρουν ως «ενεργειακά αποθέματα» που διατηρούν την τάξη.
Ο ΟΗΕ, το ΝΑΤΟ και άλλες μορφές διεθνούς συνεργασίας αποτελούν τα εργαλεία διατήρησης του συστήματος. Αυτές οι θεσμικές δομές αναγκάστηκαν να μεσολαβήσουν συνεχώς για την αναστροφή της εντροπικής κατάστασης. Χωρίς αυτές τις δυνάμεις, η παγκόσμια αταξία θα επικρατούσε απόλυτα.
Η ανάλυση αυτή κερδίζει σημασία όταν εξετάζει κανείς πώς λειτουργεί πραγματικά η διεθνής κοινότητα. Η ύπαρξη κανόνων και κοινών συμφωνιών αποτελεί τη δύναμη που αντιστέκεται στη φυσική τάση προς την αποδιοργάνωση.
Η εντροπία στις κρίσιμες ιστορικές στιγμές
Παρόμοιες καταστάσεις εντροπίας έχουν εμφανιστεί και στη διακοπή της ιστορίας. Κατά τον αγώνα της Ελληνικής Ανεξαρτησίας, το 1825 ήταν κρίσιμο έτος. Ο ιστορικός Μιχαήλ Σακελλαρίου περιγράφει πώς η Επανάσταση διατρέχει τόσο μεγάλο κίνδυνο.
Οι εμφύλιοι πόλεμοι στο εσωτερικό συνδύαστηκαν με την αποβαση του Ιμπραήμ πασά στην Πελοπόννησο, από τον Φεβρουάριο του 1825. Αιγυπτιακά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στη Μεθώνη υπό ανενεργή κυβέρνηση. Εκείνη η στιγμή ήταν παράδειγμα της εντροπίας που χαρακτηρίζει τις κρίσεις: ταυτόχρονα εμπόδια, διαίρεση της ηγεσίας και ενδεικτικές κατάστασης παραπαίωσης.
