Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε την Τετάρτη να αποσύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες από το ΝΑΤΟ. Η απειλή έρχεται μετά την άρνηση των ευρωπαϊκών χωρών να στείλουν στρατιωτικά πλοία για την άρση του αποκλεισμού στο Στενό του Χορμούζ. Η δήλωση εντείνει την αδιαλλαξία του με τη στρατιωτική συμμαχία.
Τι ακριβώς είπε ο Τραμπ για την αποχώρηση από ΝΑΤΟ
Ο αμερικανός πρόεδρος δεν άφησε περιθώρια αμφιβολίας. Σε συνέντευξη στο Reuters, δήλωσε ότι θα αναφέρει στο διάγγελμά του προς το έθνος την εξέταση του ενδεχόμενου αποχώρησης από το ΝΑΤΟ. Η τοποθέτησή του αναφέρεται στη διδακτική του αποχώρηση από το ΝΑΤΟ ως αντίδραση στην άρνηση των ευρωπαϊκών συμμάχων.
Την ίδια στιγμή, ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ προσπάθησε να μετριάσει τις δηλώσεις του προέδρου. Το θέμα παραμένει εντεταμένο εντός της αμερικανικής διοίκησης.
Μπορεί ο Τραμπ να αποχωρήσει μονομερώς από το ΝΑΤΟ;
Η νομική και συνταγματική πορεία παραμένει ασαφής. Το Σύνταγμα των ΗΠΑ προβλέπει ότι ο πρόεδρος συνάπτει συνθήκες με σύμβουλη και συγκατάθεση της Γερουσίας, εφόσον συμφωνήσουν τα δύο τρίτα των μελών. Δεν υπάρχει όμως ρητή πρόβλεψη για την αποχώρηση από ΝΑΤΟ.
Το 2020, κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ, ένας νομικός σύμβουλος του Υπουργείου Δικαιοσύνης ανέφερε ότι ο πρόεδρος έχει την αποκλειστική εξουσία αποχώρησης από συνθήκες, χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου. Η άποψη αυτή δεν έχει δοκιμαστεί σε δικαστήριο.
Το Άρθρο 13 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ από το 1949 επιτρέπει σε κάθε μέλος να αποχωρήσει με ετήσια προειδοποίηση. Μέχρι σήμερα, κανένα από τα 32 μέλη δεν έχει υπολογίσει σοβαρά αυτήν την επιλογή.
Νομοθετικά εμπόδια στην απόφαση του Τραμπ
Το 2023, το Κογκρέσο ψήφισε νόμο που απαγορεύει σε οποιονδήποτε πρόεδρο να αποσύρει τις ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ χωρίς απόλυτη πλειοψηφία δύο τρίτων της 100μελούς Γερουσίας. Ο τότε πρόεδρος Τζο Μπάιντεν υπέγραψε τη διάταξη, που ενσωματώθηκε στον Νόμο περί Εξουσιοδότησης Εθνικής Άμυνας (NDAA) του 2024.
Τα κυριότερα ονόματα πίσω από τη διάταξη ήταν ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τιμ Κέιν της Βιρτζίνια και ο Ρεπουμπλικάνος Μάρκο Ρούμπιο της Φλόριντα. Ο Ρούμπιο είναι πλέον Υπουργός Εξωτερικών και Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του τρέχοντος προέδρου.
Συγκεκριμένα, ο νόμος απαγορεύει τη δαπάνη αμερικανικών κονδυλίων για αποχώρηση από ΝΑΤΟ. Στο δικαστήριο, η εκτελεστική εξουσία θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι η τροπολογία είναι αντισυνταγματική.
Ο Τραμπ επιμένει ότι οι ευρωπαϊκοί σύμμαχοι θα έπρεπε να αναλάβουν περισσότερη στρατιωτική δαπάνη και να συμμετάσχουν ενεργά σε περιοχικές κρίσεις, όπως το Ιράν. Λίγες ώρες πριν τις δηλώσεις του για το ΝΑΤΟ, το διάγγελμά του εστιάσει στις δηλώσεις νικών στον πόλεμο, που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου.
