Η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει θέσει τους ελληνικούς δήμους σε αδιέξοδο. Οι ΟΤΑ αντιμετωπίζουν εκρηκτικό άνοδο του κόστους λειτουργίας, χωρίς επαρκή στήριξη από την κυβέρνηση. Τα σχέδια για ενεργειακές κοινότητες αποτελούν τρόπο εξόδου, αλλά υστερούν στην εφαρμογή τους.
Πώς η Μέση Ανατολή χτύπησε τις τοπικές αρχές
Τα μεσάνυχτα του 2024, όταν οι διεθνείς αγορές ενέργειας κλονίστηκαν από τα γεγονότα στο Ιράν, η αρνητική κύμανση έφτασε άμεσα στα δημοτικά γραφεία της Ελλάδας. Οι δήμοι και οι περιφέρειες είδαν να εκτοξεύονται οι λογαριασμοί για ηλεκτροφωτισμό, θέρμανση σχολείων και λειτουργία αντλιοστασίων. Την ίδια περίοδο, η ΕΥΔΑΠ αύξησε τα τιμολόγια προς τους δήμους της Αττικής, προσθέτοντας νέα επιβάρυνση. Οι προϋπολογισμοί των τοπικών αρχών αποδείχτηκαν ανεπαρκείς αντιμέτωποι σε αυτό το διπλό χτύπημα.
Κοινωνικό κόστος και περιφερειακή πίεση
Στα σπίτια των πολιτών, η ακρίβεια αυξάνεται απαλό τρόπο. Περισσότερα νοικοκυριά δεν αντέχουν πια την αγορά βασικών αγαθών. Οι δήμοι καλούνται να παρέχουν κοινωνικές υπηρεσίες με μεγαλύτερη ζήτηση και μικρότερα περιθώρια. Η ενεργειακή φτώχεια επεκτείνεται σε συνοικίες που δεν τη γνώρισαν πριν. Στη Θεσσαλονίκη και σε άλλα αστικά κέντρα, η πίεση στις δημοτικές υπηρεσίες έγινε απτή. Οι τοπικές κοινωνίες νιώθουν το κενό της στήριξης απευθείας στην καθημερινή ζωή τους.
Ενεργειακές κοινότητες: Λύση που περιμένει
Σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, δήμοι και πολίτες παράγουν ενέργεια συλλογικά από ανανεώσιμες πηγές. Οι ενεργειακές κοινότητες μειώνουν την εξάρτηση από τις διακυμάνσεις διεθνών τιμών. Ισπανία, Κύπρος και Αυστρία εφαρμόζουν τέτοια σχήματα με αποτελέσματα. Στην Ελλάδα, όμως, η ανάπτυξη τους έχει μείνει πίσω λόγω απουσίας χώρου στο δίκτυο και άλλων γραφειοκρατικών εμποδίων. Αυτό σημαίνει ότι οι ΟΤΑ στερούνται ένα κρίσιμο εργαλείο αντιμετώπισης της κρίσης. Η δυνατότητα είναι εδώ. Η εφαρμογή της είναι που λείπει.
Κυβερνητικές κινήσεις και ανεπάρκειες
Ο υφυπουργός Οικονομικών Γιώργος Κώτσηρας επανέλαβε τη δέσμευση της κυβέρνησης να στηρίξει την οικονομία και τη σταθερότητα. Εξήγησε ότι τα τελευταία έξι χρόνια δημιουργήθηκε πιο ανθεκτικό οικονομικό περιβάλλον. Ανέφερε μέτρα όπως η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης, τη ψηφιακή κάρτα καυσίμων και την επιδότηση λιπασμάτων. Παρόλα αυτά, ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου, υπογράμμισε ότι τα μέτρα δεν αποδίδουν. Το πραγματικό πρόβλημα παραμένει: πολίτες και μικρομεσαίες επιχειρήσεις δεν έχουν αγοραστική δύναμη. Η κοινωνική συνοχή διαβρώνεται. Ο χρόνος για μεγαλύτερες φορολογικές αναπροσαρμογές, όπως έκαναν άλλες χώρες της Ευρώπης, περνάει γρήγορα.
