Το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ιταλίας απέρριψε την προσφυγή του γερμανικού Δημοσίου κατά της εκτέλεσης της απόφασης για αποζημιώσεις. Η ανακοίνωση έγινε τη Μεγάλη Παρασκευή, ανοίγοντας δρόμο για την καταβολή αποζημιώσεων στις οικογένειες των θυμάτων της σφαγής του Διστόμου.
Τι ακριβώς αποφάσισε το ιταλικό δικαστήριο
Η απόφαση του ιταλικού Συνταγματικού Δικαστηρίου κλείνει έναν νομικό κύκλο που άνοιξε τη δεκαετία του 1990. Τότε οι συγγενείς των θυμάτων κατέθεσαν αγωγή κατά του γερμανικού Δημοσίου στα ελληνικά δικαστήρια. Το 2002, ο Άρειος Πάγος εξέδωσε τελεσίδικη απόφαση που τους δικαίωνε, αλλά η απόφαση δεν εκτελέστηκε ποτέ στην Ελλάδα.
Η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας μετέφερε τότε τη διεκδίκηση στα ιταλικά δικαστήρια, επιδιώκοντας τη δέσμευση γερμανικής κρατικής περιουσίας. Η νέα απόφαση επιτρέπει την αναγκαστική εκτέλεση αυτής της περιουσίας στην Ιταλία.
Η ιστορική σφαγή του Διστόμου και ο δικαιώματα των θυμάτων
Τον Ιούνιο του 1944, γερμανικές δυνάμεις κατοχής σκότωσαν 218 κατοίκους του χωριού Διστόμου στη Βοιωτία. Ανάμεσα στα θύματα ήταν 45 παιδιά και 20 βρέφη. Η σφαγή έγινε σε αντίποινα για αντιστασιακή δράση στην περιοχή και αποτελεί ένα από τα βαρύτερα εγκλήματα πολέμου της ναζιστικής κατοχής.
Κύρια εμπόδια στην εκτέλεση της ελληνικής απόφασης ήταν η αδυναμία κατάσχεσης κρατικής περιουσίας ξένης χώρας χωρίς ειδική άδεια, η οποία δεν χορηγήθηκε ποτέ. Αυτό εξήγησε γιατί η υπόθεση μεταφέρθηκε στα ιταλικά δικαστήρια.
Γιατί η απόφαση είναι κρίσιμη τώρα
Ένα βασικό στοιχείο που ενίσχυσε τη σημερινή απόφαση ήταν το 2022 ταμείο αποζημίωσης που συγκρότησε η ιταλική κυβέρνηση. Το ταμείο ύψους 61 εκατομμυρίων ευρώ προορίζονταν για θύματα ναζιστικών εγκλημάτων, αλλά αφορούσε αποκλειστικά ιταλούς πολίτες. Οι οικογένειες των θυμάτων του Διστόμου εξαιρέθηκαν εξολοκλήρου.
Το δικαστήριο έκρινε ότι η δεν ικανοποίηση των αξιώσεων τους μέσω αυτού του ταμείου ήταν παράνομη, ιδίως επειδή τα θύματα δεν ήταν ιταλοί πολίτες. Η άποψη αυτή ενδυνάμωσε τη θέση των Ελλήνων συγγενών.
Ο περιφερειάρχης Στερεάς Ελλάδας Φάνης Σπανός χαρακτήρισε την απόφαση «εξαιρετικά σημαντική είδηση» και «στρατηγικό βήμα» σε έναν πολυετή αγώνα. Τόνισε ότι «η προσπάθεια συνεχίζεται ως την τελική δικαίωση».
Παραμένουν ωστόσο δύο πιθανές εμπόδια: η Γερμανία θα μπορούσε να προσφύγει στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, ή η ιταλική κυβέρνηση να προχωρήσει σε νομοθετική παρέμβαση. Προς το παρόν, η απόφαση επαναφέρει στο προσκήνιο μια ιστορική δικαίωση που περίμενε οι οικογένειες για δεκαετίες.
