Η κρίση ενέργειας πλήττει ξανά τις διεθνείς αγορές από την αρχή του έτους. Στην Ελλάδα η ακρίβεια στα καύσιμα αυξάνει την ανησυχία των νοικοκυριών.
Τι ακριβώς συνέβη
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανέδειξε τη σημερινή διαταραχή ως τη μεγαλύτερη στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου. Οι ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ επηρεάστηκαν, ενώ το αργό γνώρισε απότομες αναταράξεις τον τελευταίο μήνα. Έρευνα του ΕΚΠΑ με τίτλο “OPEC news and oil tail risk” δείχνει ότι οι αποφάσεις του OPEC για μείωση παραγωγής αυξάνουν την πιθανότητα ακραίων μεταβολών. Οι συγγραφείς — Δημήτριος Καινούργιος, Κωνσταντίνος Γκίλλας, Σπύρος Παπαθανασίου και Μαρία Ταντούλα — καταγράφουν πως οι έκτακτες συνεδριάσεις και οι μειώσεις ποσοστώσεων προκαλούν μεγαλύτερη νευρικότητα στην αγορά. Το αποτέλεσμα μεταφράζεται άμεσα σε αυξημένες τιμές στα πρατήρια και σε υψηλότερο κόστος για βιομηχανίες και ακτοπλοΐα.
Αντιδράσεις και επιπτώσεις
Η κυβέρνηση έθεσε άμεσα μέτρα ανακούφισης: επιδοτήσεις σε καύσιμα, λιπάσματα και ακτοπλοϊκά εισιτήρια, πλαφόν στα περιθώρια κέρδους και στήριξη σε ενεργοβόρες επιχειρήσεις. Οι παρεμβάσεις εφαρμόστηκαν τις τελευταίες εβδομάδες για να περιοριστεί η μεταφορά της διεθνούς αναταραχής στα νοικοκυριά. Οι αρμόδιοι Υπουργοί τόνισαν ότι οι παρεμβάσεις διασφαλίζουν σταθερότητα και προστατεύουν τους πιο ευάλωτους. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποιεί όμως ότι οι οριζόντιες επιδοτήσεις έχουν δημοσιονομικό κόστος και πρέπει να στοχεύουν. Στον ιδιωτικό τομέα, μεταποιητικές επιχειρήσεις με υψηλή ενεργειακή δαπάνη δηλώνουν αυξημένες πιέσεις στα περιθώρια κέρδους. Οι αναλυτές προειδοποιούν για πιθανές περαιτέρω αυξήσεις τιμών αν οι μεγάλοι παραγωγοί συνεχίσουν πολιτικές περιορισμού της προσφοράς.
Τι ακολουθεί — ανάλυση
Η ελληνική οικονομία παραμένει εκτεθειμένη σε εισαγόμενο πετρέλαιο και σε διακυμάνσεις των διεθνών αγορών. Μακροπρόθεσμα η λύση απαιτεί μείωση εξάρτησης και ενίσχυση ανανεώσιμων πηγών. Βραχυπρόθεσμα, η κυβέρνηση φαίνεται να επιλέγει διπλωματία και στοχευμένα μέτρα για να διαφυλάξει σταθερότητα. Η διεθνής εμπειρία δείχνει πως αποφάσεις παραγωγής του OPEC έχουν δυσανάλογο αντίκτυπο σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης. Για την Ελλάδα, ο συνδυασμός δημοσιονομικής διαχείρισης και στήριξης των ευάλωτων ομάδων θα κρίνει την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων.
