Το μυστήριο των «ταβανιών» των βουνών αποκαλύπτεται από την επιστήμη. Στα Ιμαλάια και αλλού, δεν θα δούμε κορυφές πάνω από 9.000 μέτρα.
Ο όρος «βουνά πάνω από 9.000 μέτρα» εξηγεί γιατί τα φυσικά όρια σταματούν την άνοδο.
Τι ακριβώς συνέβη
Η υψηλότερη κορυφή του πλανήτη, το Έβερεστ, φτάνει 8.849 μέτρα και αυξάνεται μόλις λίγα χιλιοστά ετησίως. Η δημιουργία των μεγάλων οροσειρών ξεκίνησε πριν από δεκάδες εκατομμύρια χρόνια. Στα Ιμαλάια, η σύγκρουση της ινδικής με την ευρασιατική πλάκα ξεκίνησε περίπου πριν 50 εκατομμύρια χρόνια. Οι γεωλόγοι μετρούν ότι μετά τα περίπου 5.000 μέτρα τα πετρώματα αρχίζουν να συμπεριφέρονται «πλαστικά» λόγω της τεράστιας πίεσης. Ο γεωλόγος Haakon Fossen εξηγεί ότι αυτή η συμπεριφορά περιορίζει το ύψος. Επιπλέον, το βάρος και η πίεση προκαλούν παραμορφώσεις στον φλοιό. Σε ακραία ύψη, τμήματα της οροσειράς απλώνουν και «χάνουν» ύψος με μορφή πλαστικής ροής.
Αντιδράσεις ή πλαίσιο ή επιπτώσεις
Η διάβρωση παίζει κρίσιμο ρόλο. Παγετώνες, άνεμος και βροχή αφαιρούν υλικό από τις κορυφές. Μελέτες δείχνουν ότι η συνεχιζόμενη διάβρωση μπορεί να αντισταθμίσει ή να υπερκεράσει την τεκτονική άνοδο. Επιπλέον, μεγάλα ύψη γίνονται ασταθή. Κατολισθήσεις και καταπτώσεις απομειώνουν ξαφνικά μάζα, όπως συνέβη σε γνωστά γεγονότα στις Άλπεις και τα Ιμαλάια. Έτσι οι επιστήμονες βλέπουν μια λεπτή ισορροπία: οι τεκτονικές δυνάμεις «χτίζουν» βουνά και οι επιφανειακοί παράγοντες τα «τρώνε».
Τι ακολουθεί / ανάλυση
Θεωρητικές προσομοιώσεις έχουν δείξει ότι, χωρίς περιορισμούς, κάποιοι ορεινοί όγκοι θα μπορούσαν να φτάσουν πολύ μεγαλύτερα ύψη. Στην πράξη όμως, οι φυσικοί περιορισμοί δεν το επιτρέπουν. Η επιστημονική κοινότητα αναμένει ότι μελλοντικές τεκτονικές κινήσεις θα συνεχίσουν να αυξάνουν κορυφές κατά χιλιοστά ή εκατοστά ανά χρόνο, αλλά όχι κατά χιλιόμετρα. Οι μετρήσεις GPS και οι γεωφυσικές έρευνες θα παρακολουθούν την ισορροπία ανάμεσα σε αύξηση και διάβρωση. Για την Ελλάδα ή οποιαδήποτε άλλη χώρα, το μάθημα είναι καθαρό: το ύψος των βουνών καθορίζεται από βαθιά γεωλογικά αίτια και από την επιφανειακή φθορά.
