—
Ένα επικίνδυνο παιχνίδι διπλωματίας και στρατιωτικής δύναμης
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν κάθονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, η περιοχή γεμίζει με στρατιωτικές δυνάμεις και απειλές που φέρνουν την περιοχή κοντά στο χείλος μιας νέας σύγκρουσης.
Οι συνομιλίες που ξεκίνησαν την Τρίτη στη Γενεύη αποτελούν τον δεύτερο γύρο διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο χωρών, με τις ΗΠΑ να ελπίζουν σε μια συμφωνία που θα περιορίσει το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Ωστόσο, ο συγχρονισμός των γεγονότων δεν θα μπορούσε να είναι πιο ενδεικτικός του ψυχρού κλίματος που επικρατεί: ενώ οι διπλωμάτες συζητούν, το Ιράν εκτοξεύει πραγματικούς πυραύλους προς τα Στενά του Ορμούζ.
Ένοπλη δύναμη και διπλωματικές κινήσεις
Η ιρανική κυβέρνηση ανακοίνωσε μεγάλης κλίμακας ναυτικές ασκήσεις σε κρίσιμες διεθνείς εμπορικές διαδρομές, από τις οποίες διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Σύμφωνα με το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, πύραυλοι που εκτοξεύθηκαν από το εσωτερικό και τις παράκτιες περιοχές της χώρας έπληξαν τους στόχους τους στα Στενά του Ορμούζ. Η κίνηση αυτή δεν είναι τυχαία, αλλά μια σαφής μήνυση προς τη Δύση για την στρατιωτική ικανότητα της Τεχεράνης.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ ενισχύουν τη δική τους στρατιωτική παρουσία στη Μέση Ανατολή, στέλνοντας στον Περσικό το μεγαλύτερο αεροπλανοφόρο στον κόσμο. Αυτή η κίνηση, σε συνδυασμό με τις απειλές του προέδρου Τραμπ για χρήση στρατιωτικής ισχύος, δημιουργεί ένα περιβάλλον πολύ υψηλής έντασης.
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, δεν δίστασε να στείλει ένα άμεσο μήνυμα. Σε ομιλία του, δήλωσε: «Ένα πολεμικό πλοίο είναι σίγουρα ένα επικίνδυνο όπλο, αλλά ακόμη πιο επικίνδυνο είναι το όπλο που μπορεί να το βυθίσει». Η δήλωση αυτή δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες σχετικά με τις προθέσεις της Τεχεράνης.
Οι διαπραγματεύσεις θα είναι έμμεσες και θα επικεντρωθούν αποκλειστικά στο πυρηνικό πρόγραμμα. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ηγείται της ιρανικής αποστολής, ενώ από την αμερικανική πλευρά συμμετέχουν οι απεσταλμένοι του Τραμπ Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Ο αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι ΗΠΑ ελπίζουν σε συμφωνία, παρά τις δυσκολίες που υπάρχουν.
Η κύρια αιτία διαφοράς είναι σαφής: το Ιράν ζητά χαλάρωση των διεθνών κυρώσεων, ενώ η Δύση επιδιώκει περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος. Ιρανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι είναι ανοιχτοί σε συμβιβασμό, εφόσον υπάρξει πρόοδος στο θέμα των κυρώσεων.
Οι συνομιλίες είχαν διακοπεί μετά τον 12ήμερο πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Ιράν τον Ιούνιο, κατά τον οποίο οι ΗΠΑ βομβάρδισαν ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις. Πριν από εκείνον τον πόλεμο, το Ιράν είχε φτάσει σε εμπλουτισμό ουρανίου έως 60% καθαρότητας — επίπεδο πολύ κοντά σε αυτό που απαιτείται για πυρηνικά όπλα.
Χώρες του Αραβικού Κόλπου προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα περιφερειακή σύγκρουση, σε μια Μέση Ανατολή που παραμένει επιβαρυμένη από τον πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς. Οι επόμενες ημέρες θα είναι κρίσιμες για το αν η διπλωματία θα επικρατήσει ή αν η περιοχή θα ολισθήσει σε ένα νέο κύκλο βίας.
