Ο πρωθυπουργός των Σκοπίων Χρίστιαν Μίτσκοσκι κατηγορηματικά απέρριψε τη δυνατότητα τροποποίησης του Συντάγματος για να περιληφθεί η βουλγαρική μειονότητα. Η ανακοίνωση γίνεται σε κλίμα έντασης μεταξύ Σκοπίων και Βουλγαρίας, με τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις ανασταλμένες.
Το αμετάκλητο «όχι» του Μίτσκοσκι
Ο ηγέτης του VMRO-DPMNE εξέδωσε σαφές μήνυμα: η κυβέρνηση του δεν θα αποδεχτεί ούτε το ελάχιστο στις θέσεις της. «Δεν θα υποχωρήσουμε ούτε χιλιοστό», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι αν δεν συμβεί τώρα, οι επόμενες γενιές θα συνεχίσουν τον αγώνα.
Το κόμμα του μίσθωσε αποκλειστικό στάσιμο σε σχέση με συνταγματικές αλλαγές. Προϋπόθεση για οποιαδήποτε κίνηση: σαφείς εγγυήσεις για τα δικαιώματα της «μακεδονικής» κοινότητας στη Βουλγαρία. Σύμφωνα με τον Μίτσκοσκι, τα Σκόπια είναι διατεθειμένα να περιμένουν ακόμα και δεκαετίες για να πετύχει τους στόχους της.
Το διπλό αδιέξοδο
Η κατάσταση αποτελεί σύμπλεγμα ιστορικών και εθνικών διαφορών που κυλούν επί δεκαετίες. Η Σόφια εμμένει πως η γλώσσα και η ταυτότητα των Σκοπίων έχουν βουλγαρικές ρίζες και δεν προϋπήρχαν του 1945. Τα Σκόπια, αντιθέτως, διατείνονται ότι η δική τους ταυτότητα και γλώσσα είναι ξεχωριστές και διαρκούν αιώνες πριν.
Η Βουλγαρία έχει θέσει βέτο στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις των Σκοπίων με την ΕΕ. Το καλοκαίρι του 2022, οι δύο κυβερνήσεις αποδέχτηκαν συμβιβαστική πρόταση της Ευρώπης: η Σόφια θα άρει το βέτο εάν τα Σκόπια τροποποιήσουν το Σύνταγμα. Η προηγούμενη κυβέρνηση αποδέχτηκε, αλλά δεν εξασφάλισε τα απαιτούμενα ψηφίσματα, λόγω της αντίστασης του VMRO-DPMNE.
Το ζήτημα του πληθυσμού
Κατά την απογραφή του 2021, οι Βούλγαροι κατέχουν μόλις το 0,2% του πληθυσμού των Σκοπίων, περίπου 3.500 άτομα. Η Σόφια αμφισβητεί αυτό το στοιχείο και υποστηρίζει ότι το ποσοστό είναι σημαντικά υψηλότερο. Κατηγορεί τα Σκόπια ότι χρησιμοποίησαν μεθόδους που αποκλείστηκαν πολλοί Βούλγαροι πολίτες και αποσιώπησαν την ιστορική βουλγαρική παρουσία στην περιοχή.
Και τα Βρυξέλλες και η Σόφια διαμηνύουν επανειλημμένως: τα Σκόπια δεν θα ανοίξουν κεφάλαια διαπραγματεύσεων με την ΕΕ χωρίς να κινηθούν συνταγματικά. Μεσοσταύρωση αναμένεται στο άμεσο μέλλον.
