Η Ελλάδα κατέχει το ανεπιθύμητο πρωτάθλημα στις καισαρικές τομές μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με έρευνα του καθηγητή Βύρωνα Κοτζαμάνη από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το 62,2% των γεννήσεων το 2023 έγινε μέσω χειρουργικής επέμβασης. Αυτό το ποσοστό τριπλασιάζει τα επίπεδα άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Τα δεδομένα και η διαχρονική εξέλιξη
Η ανοδική πορεία των καισαρικών τομών στην Ελλάδα είναι ανησυχητική. Από το 57,8% το 2019, έφτασαν το 62,2% το 2023, σημειώνοντας συνεχή αύξηση. Παράλληλα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας καταγράφει ότι παγκοσμίως ο αριθμός των τοκετών με καισαρική ανά 100 γεννήσεις υπερ-τριπλασιάστηκε από το 1990 στο 2023 – από 6,7% σε 22%.
Οι χώρες της Ευρώπης παρουσιάζουν δραματικές διαφορές. Η Ολλανδία, η Σουηδία, η Σλοβενία και η Εσθονία έχουν ποσοστά κάτω του 20%, ενώ η Ελλάδα υπερτριπλασιάζει τα επίπεδα αυτών των χωρών.
Γιατί αυτό δεν δικαιολογείται ιατρικά
Ο ερευνητής Κοτζαμάνης εξηγεί ότι η αύξηση της μέσης ηλικίας γέννησης και των πολλαπλών εκχυλίσεων από υποβοηθούμενη αναπαραγωγή δεν μπορούν να εξηγήσουν το ελληνικό φαινόμενο. Το 2023 το ποσοστό των γυναικών που γεννούν στα 40 και άνω ήταν σχεδόν ίδιο με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Στις ανεπτυγμένες χώρες, η υψηλή χρήση καισαρικής δεν συμβάλλει στη μείωση της μητρικής και νεογνικής θνησιμότητας. Αντίθετα, οι υπερβάλλουσες επεμβάσεις ενέχουν κινδύνους για τη μητέρα και το παιδί, επιβαρύνουν τα συστήματα υγείας και θεωρούνται περιττές.
Το διεθνές όριο και η ελληνική πραγματικότητα
Η διεθνής επιστημονική κοινότητα συγκλίνει ότι το «βέλτιστο» ποσοστό καισαρικής κυμαίνεται μεταξύ 10% και 20-25%. Κάτω ή πάνω από αυτά τα όρια δημιουργούνται ζητήματα δημόσιας υγείας ή αναιτιολόγητης χρήσης της μεθόδου.
Το γραφείο του ΠΟΥ στην Ευρώπη ασχολήθηκε με το ζήτημα το 2016 στο πλαίσιο ενός προγράμματος ενίσχυσης της υγειονομικής κάλυψης. Τότε ήδη καταγράφηκαν ανησυχητικές τάσεις που ξεπερνούσαν το 50% των γεννήσεων, με σύσταση για άμεση παρέμβαση.
Ο ΠΟΥ και η Διεθνής Ομοσπονδία Γυναικολογίας και Μαιευτικής κινητοποιούνται εδώ και δύο δεκαετίες, διατυπώνοντας προτάσεις για τον περιορισμό της κατάχρησης. Το ζήτημα απαιτεί εστίαση τόσο στους επαγγελματίες υγείας όσο και στις ίδιες τις γυναίκες και τις οικογένειές τους.
