Το 1935 οι ΗΠΑ έριξαν βόμβες σε ενεργό ηφαίστειο στη Χαβάη για να προστατεύσουν πόλη 20.000 κατοίκων. Η επιχείρηση στόχευε την ροή λάβας που απειλούσε την υδροδότηση της Χίλο.
Τι ακριβώς συνέβη
Στις 21 Νοεμβρίου 1935 ξεκίνησε η ροή λάβας από το Mauna Loa. Η λάβα προχωρούσε προς τις πηγές του ποταμού Wailuku με ρυθμό περίπου 1,5 χλμ την ημέρα. Αν έφτανε, η Χίλο θα έχανε το νερό για περίπου 20.000 κατοίκους.
Ο ηφαιστειολόγος Τόμας Τζάγκερ πρότεινε να βομβαρδιστούν οι αγωγοί και τα κανάλια της λάβας για να αλλάξει η πορεία της. Το αίτημα πέρασε στον αμερικανικό στρατό. Στις 27 Δεκεμβρίου 1935 απογειώθηκαν 10 βομβαρδιστικά Keystone B-3 και B-4 από το Οάχου.
Τα αεροσκάφη πέταξαν περίπου 300 χλμ μέχρι την περιοχή Humuʻula. Έριξαν συνολικά 40 βόμβες. Από αυτές, 20 ήταν εκρηκτικές και 20 καπνογόνες για να εντοπιστούν τα σημεία πρόσκρουσης. Οι αναφορές αναφέρουν ότι 16 εκρηκτικές βόμβες έπληξαν την περιοχή στόχο και 12 χτύπησαν απευθείας αγωγούς της λάβας.
Αντιδράσεις και επιστημονικό πλαίσιο
Ο Τόμας Τζάγκερ υποστήριξε ότι η επιχείρηση πέτυχε, μειώνοντας την ταχύτητα της ροής. Στις 2 Ιανουαρίου 1936 η ροή σταμάτησε, κατά τις αρχικές εκτιμήσεις.
Ο γεωλόγος Χάρολντ Στερνς εξέφρασε διαφορετική άποψη. Είπε ότι η επιβράδυνση ήταν τυχαίο φαινόμενο και όχι αποτέλεσμα των βομβαρδισμών. Άλλοι επιστήμονες της εποχής και μεταγενέστερες μελέτες εκτίμησαν ότι η επίδραση ήταν περιορισμένη ή μηδενική.
Το γεγονός προκάλεσε συζήτηση για τη χρήση στρατιωτικών μέσων σε φυσικές καταστροφές. Στη δημόσια σφαίρα δημιουργήθηκαν ανησυχίες για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα τέτοιων παρεμβάσεων.
Τι ακολουθεί / ανάλυση
Σήμερα το Mauna Loa παραμένει από τα πιο ενεργά ηφαίστεια του κόσμου. Έχει εκραγεί δεκάδες φορές από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα. Η ιστορία του 1935 δείχνει την πρόθεση πολιτικών και στρατιωτικών να προστατεύσουν πολίτες με γρήγορες αποφάσεις.
Η παρέμβαση εκείνη υπογραμμίζει τη σημασία συνεννόησης μεταξύ επιστημόνων και κρατικών δομών. Η Ελλάδα και άλλες χώρες παρακολουθούν τέτοια παραδείγματα για να βελτιώσουν την πολιτική πολιτικής προστασίας και διπλωματικής διαχείρισης κρίσεων.
Η υπόθεση του 1935 παραμένει αμφιλεγόμενη, αλλά δείχνει αποφασιστικότητα για τη διασφάλιση της σταθερότητας και της ασφάλειας τοπικών κοινωνιών όταν απειλούνται κρίσιμα δίκτυα, όπως η υδροδότηση.
