Η γαλλική γλώσσα εισέβαλε στην ελληνική καθημερινότητα από τον 18ο αιώνα και μετά. Στην Αθήνα και στις μεγάλες πόλεις η επιρροή έγινε εμφανής μέσα σε επαγγέλματα, μόδα και τεχνολογία.
Τι ακριβώς συνέβη
Το γαλλικό marche έδωσε στο «μαρς» το στρατιωτικό πρόσταγμα που χρησιμοποίησαν οι πρώτοι Γάλλοι αξιωματικοί στο ελληνικό πεζικό τον 19ο αιώνα. Το taxi προέρχεται από το taximètre και επικράτησε μετά το 1907, όταν το Παρίσι οργάνωσε στόλο με μετρητές. Το salon πέρασε από τα παρισινά σαλόνια στην αστική ζωή της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης τον 19ο αιώνα.
Χρώματα όπως το bleu και το rose εισήχθησαν στη μόδα και στον καθημερινό λόγο. Η λέξη asansér εμφανίστηκε στην Ελλάδα μετά την Έκθεση του Παρισιού του 1867 και συνδέθηκε με τις πρώτες εγκαταστάσεις ασανσέρ από ξένες εταιρείες. Ο όρος calorifère ταξίδεψε από τα λατινικά μέσω της γαλλικής και κατέληξε σε «καλοριφέρ» την περίοδο 1950–60.
Στη γαστρονομία η μαγιονέζα φέρνει ίχνη της Mahón της Μινόρκας και της γαλλικής κουζίνας του 18ου αιώνα. Το κρουασάν, παρά την αυστριακή καταγωγή του, υιοθετήθηκε με τη γαλλική του μορφή όταν οι ελληνικές ζαχαροπλαστικές υιοθέτησαν γαλλικά πρότυπα. Στον κινηματογράφο η λέξη montage πέρασε από τα γαλλικά στο τεχνικό λεξιλόγιο των ελληνικών στούντιο.
Αντιδράσεις ή πλαίσιο ή επιπτώσεις
Η κοινωνική ελίτ του 19ου αιώνα θεωρούσε το Παρίσι πρότυπο. Έλληνες έμποροι και ράφτες χρησιμοποιούσαν γαλλικά καταλόγους και όρους. Αυτό οδήγησε σε άμεση μεταφορά λέξεων χωρίς ελληνικό υποκατάστατο.
Η τεχνολογία και οι ξένες εταιρείες έφεραν και τις ονομασίες τους. Για παράδειγμα, τα πρώτα ασανσέρ στην Ελλάδα τοποθετήθηκαν από γαλλικές και βελγικές εταιρείες, μαζί με τον όρο asansér. Στον χώρο της εστίασης το ρεστοράν έθεσε νέα πρότυπα λειτουργίας και ονομασίας πέρα από το παραδοσιακό «μαγειρείο».
Η εισροή λέξεων άλλαξε και τις τάσεις στη μόδα και στα χρώματα. Οι όροι bleu και rose έγιναν καθημερινοί όροι για αποχρώσεις που πριν περιγράφονταν με ελληνικές λέξεις. Η γλωσσική επιρροή συνοδεύτηκε από αλλαγές στα προϊόντα και στις συνήθειες κατανάλωσης.
Τι ακολουθεί / ανάλυση
Σήμερα η επιρροή συνεχίζεται αλλά με διαφορετικό ρυθμό. Νέες λέξεις μπαίνουν μέσω της τεχνολογίας και των διεθνών τάσεων. Ορισμένες γαλλικές λέξεις έχουν πια ελληνικές παραλλαγές, όπως «ανελκυστήρας» για το ασανσέρ.
Η γαλλική κληρονομιά στην ελληνική γλώσσα λειτουργεί σαν δείγμα πολύπλευρων πολιτισμικών σχέσεων. Οι όροι που πέρασαν τον 19ο και 20ό αιώνα παραμένουν στον καθημερινό λόγο, στις τέχνες, στην κουζίνα και στην τεχνολογία. Η μελέτη της προέλευσης κάθε λέξης αποκαλύπτει ιστορικά ταξίδια ανθρώπων, προϊόντων και ιδεών.
