—
Προς αναθεώρηση τα πρόστιμα για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ
Σημαντικό βήμα για την αποκατάσταση της αναλογικότητας στο φορολογικό σύστημα αποτελεί η κίνηση της Διαρκής Επιτροπής Φορολογικής Πολιτικής του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η οποία ανοίγει το θέμα της επανεξέτασης των προστίμων για εκπρόθεσμες δηλώσεις. Η κίνηση αυτή έρχεται ως απάντηση στις έντονες αντιδράσεις που έχουν εκδηλωθεί από επαγγελματίες και επιχειρήσεις, οι οποίες θεωρούν τις τρέχουσες κυρώσεις δυσανάλογες και υπερβολικές.
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκονται τα πρόστιμα των 250 και 500 ευρώ, τα οποία επιβάλλονται για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, ανεξάρτητα από το αν προκύπτει φόρος προς πληρωμή. Η διαφοροποίηση των ποσών εξαρτάται από το λογιστικό σύστημα που τηρεί ο φορολογούμενος—250 ευρώ για απλογραφικό και 500 ευρώ για διπλογραφικό σύστημα.
Το ζήτημα γίνεται ιδιαίτερα κρίσιμο στις περιπτώσεις μηδενικών ή πιστωτικών δηλώσεων, όπου δεν προκύπτει υποχρέωση καταβολής φόρου. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επιβολή υψηλών προστίμων θεωρείται από την αγορά ως εντελώς δυσανάλογη και αποσυνδεδεμένη από την ουσία της παράβασης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο επαγγελματίας με απλογραφικό σύστημα που υποβάλλει εκπρόθεσμα μηδενική δήλωση ΦΠΑ και αντιμετωπίζει πρόστιμο 250 ευρώ, ή ο υπόχρεος σε διπλογραφικό σύστημα που υποβάλλει εκπρόθεσμα δήλωση με ποσό προς επιστροφή και επιβάλλεται πρόστιμο 500 ευρώ.
Σημαντική επιβάρυνση σε σχέση με το παρελθόν
Η Επιτροπή Φορολογικής Πολιτικής υιοθετεί ουσιαστικά τη θέση των επαγγελματιών, αναγνωρίζοντας ότι η αλλαγή αυτή αποτελεί σημαντική επιβάρυνση σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς. Στο παρελθόν, προβλεπόταν πρόστιμο 100 ευρώ ή ακόμη και μηδενικές κυρώσεις σε περιπτώσεις χωρίς φορολογική οφειλή.
Συγκεκριμένα, το προηγούμενο νομοθετικό πλαίσιο προέβλεπε πρόστιμο 100 ευρώ για κάθε παράβαση σχετική με τη μη υποβολή ή εκπρόθεσμη υποβολή φορολογικών δηλώσεων. Ωστόσο, το κρίσιμο στοιχείο ήταν ότι το πρόστιμο δεν ίσχυε εφόσον ο φόρος ή το επιπλέον ποσό φόρου δεν ξεπερνούσε τα 100 ευρώ. Αυτό σήμαινε ότι σε περιπτώσεις μηδενικών ή πιστωτικών δηλώσεων, δεν επιβαλλόταν καμία κύρωση.
Η ανατροπή αυτή δημιουργεί σοβαρά ζητήματα νομικής βεβαιότητας, ιδίως όταν εφαρμόζεται αναδρομικά. Η αναδρομική εφαρμογή συγκρούεται με τη θεμελιώδη αρχή ότι οι φορολογικές υποχρεώσεις πρέπει να είναι προβλέψιμες και σαφείς για τον πολίτη.
Προτάσεις για αποκατάσταση της αναλογικότητας
Στην κατεύθυνση της επίλυσης του προβλήματος, η Επιτροπή κατέθεσε υπόμνημα προς την ηγεσία του ΥΠΕΘΟ και τον Διοικητή της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), προτείνοντας νομοθετική παρέμβαση. Οι προτάσεις περιλαμβάνουν:
Εξαίρεση των περιπτώσεων μηδενικών ή πιστωτικών δηλώσεων, εφόσον δεν προκύπτει υποχρέωση καταβολής φόρου. Μείωση προστίμων σε περιπτώσεις πολλαπλών εκπρόθεσμων δηλώσεων με ανώτατο όριο συνολικού προστίμου. Εφαρμογή του κανόνα μη επιβολής προστίμου όταν το επιπλέον ποσό φόρου ή το ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή είναι έως 100 ευρώ.
Η συζήτηση που ανοίγεται πλέον στο φορολογικό σύστημα αποτελεί ένδειξη ότι η κυβέρνηση και οι αρμόδιες αρχές λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις αναφορές για δυσανάλογες κυρώσεις και ζητούν τη σωστή ισορροπία μεταξύ της φορολογικής συμμόρφωσης και της δικαιοσύνης.
