—
Αρχαία σοφία για τα σύγχρονα προβλήματα του νερού
Η κρίση του νερού στα ελληνικά νησιά δεν είναι ένα νέο φαινόμενο. Ωστόσο, οι λύσεις που ζητούμε μπορεί να βρίσκονται στο παρελθόν. Μια ημερίδα που θα πραγματοποιηθεί στις 9 Μαρτίου 2026 στο Ίδρυμα Ευγενίδου θα φέρει σε συζήτηση μια αρχαία πρακτική που αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την ολοκληρωμένη διαχείριση υδατικών πόρων.
Το Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο (MedINA) και η Γενική Γραμματεία Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής συνδιοργανώνουν την εκδήλωση με στόχο την προώθηση των λίθινων αναβαθμών σε εφήμερα νησιωτικά ρέματα ως Λύσεων Βασισμένων στη Φύση (NbS). Πρόκειται για μια παραδοσιακή τεχνική κατασκευής, της οποίας οι ρίζες χάνονται στην αρχαιότητα και η οποία αποτελεί ένα πολυδύναμο εργαλείο για τη διαχείριση των υδατικών πόρων.
Πολλαπλά οφέλη για το περιβάλλον και την οικονομία
Οι λίθινοι αναβαθμοί δεν είναι απλώς μια ιστορική περιέργεια. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, η τεχνική αυτή προσφέρει πολλαπλά περιβαλλοντικά και κοινωνικο-οικονομικά οφέλη. Συγκεκριμένα, συμβάλλει στη δημιουργία κοιτίδων βιοποικιλότητας, στον μετριασμό των πλημμυρών, στον εμπλουτισμό του υδροφορέα και στην ενίσχυση των καλλιεργειών μέσω της ανακατανομής του νερού.
Σε μια εποχή όπου τα νησιά του Αιγαίου αντιμετωπίζουν ολοένα αυξανόμενες πιέσεις λόγω της κλιματικής αλλαγής και της υπερεκμετάλλευσης των υδροφορέων, η επαναφορά αυτής της παραδοσιακής πρακτικής αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Δεν πρόκειται για μια απλή επιστροφή στο παρελθόν, αλλά για μια σύμπραξη παραδοσιακής γνώσης και σύγχρονης επιστημονικής τεκμηρίωσης.
Από τη θεωρία στην πράξη: Ένα φιλόδοξο σχέδιο
Ωστόσο, η ημερίδα δεν περιορίζεται στη θεωρητική συζήτηση. Ο πραγματικός στόχος είναι η μετατροπή της παραδοσιακής τεχνικής σε εφαρμόσιμη, τεκμηριωμένη και χρηματοδοτούμενη δημόσια πολιτική. Για να επιτευχθεί αυτό, θα συγκεντρωθούν φορείς διαμόρφωσης δημόσιας πολιτικής, η επιστημονική κοινότητα, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και επαγγελματίες του πεδίου.
Το σχέδιο περιλαμβάνει τη θεσμοθέτηση ελάχιστων προδιαγραφών για την κατασκευή των αναβαθμών και την ενσωμάτωσή τους στα Τεχνικά Προγράμματα των Δήμων των νησιών. Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι προτείνεται η δημιουργία ενός πιλοτικού προγράμματος χρηματοδότησης έργων μέσω του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης για την περίοδο 2026-2030.
Θεματικές προτεραιότητες
Η ημερίδα θα καλύψει τέσσερις κύριους θεματικούς άξονες: τον ρόλο των λίθινων αναβαθμών στη διαχείριση υδατικών πόρων, τις παραδοσιακές πρακτικές και τα σύγχρονα εργαλεία χωροθέτησης, τις καλές πρακτικές από τα νησιά του Αιγαίου, και το θεσμικό πλαίσιο για την προστασία και ένταξη τέτοιων έργων σε δημόσιες πολιτικές.
Η ημερίδα πραγματοποιείται στο πλαίσιο του διεθνούς έργου “Mediterranean REsilient inSular Ephemeral sTreams (Med-RESET)”, με τη συμμετοχή σημαντικών οργανισμών όπως η WWF Hellas και άλλες τοπικές πρωτοβουλίες. Αυτή η συνεργασία υποδηλώνει τη δυνατότητα δημιουργίας ενός ολοκληρωμένου προσέγγισης για τη διαχείριση των νησιωτικών υδάτων.
Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς την κατεύθυνση της κλιματικής ανθεκτικότητας και της βιώσιμης ανάπτυξης των ελληνικών νησιών, συνδυάζοντας παράδοση, επιστήμη και πολιτική δράση.
