Πάνω από 1 δισεκατομμύριο ευρώ έχει δαπανηθεί για την κτηματογράφηση στην Ελλάδα. Το έργο που ξεκίνησε το 1995 φτάνει σήμερα στο 70% της ολοκλήρωσης, αλλά αντιμετωπίζει σοβαρές διαρθρωτικές προκλήσεις που καθυστερούν την τελική του ολοκλήρωση. Έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου αποκαλύπτει τα κρυμμένα προβλήματα του συστήματος.
Τι έδειξε η έκθεση για το κτηματολόγιο
Μέχρι τον Οκτώβριο 2025, περίπου 70% των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας έχει ενταχθεί στα λειτουργούντα κτηματολόγια. Η τελευταία δεκαετία σημαδεύτηκε από εντονη επιτάχυνση των διαδικασιών. Ωστόσο, η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου καταγράφει μια σειρά διαρθρωτικών εμποδίων που ανασταλτικά λειτούργησαν.
Ο κατακερματισμός της γης, η εκτεταμένη χρήση της χρησικτησίας και τα ασαφή όρια ιδιοκτησίας δημιουργούν σύνθετες καταστάσεις. Επιπλέον, οι δασικοί χάρτες καθυστερούν να ολοκληρωθούν και η δημόσια περιουσία παραμένει ελλιπώς καταγεγραμμένη. Διοικητικές αλλαγές και συχνές νομοθετικές παρεμβάσεις προκάλεσαν ασταθές πλαίσιο και πρόσθετες καθυστερήσεις.
Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η χαμηλή συμμετοχή των πολιτών, ο μεγάλος όγκος ενστάσεων και η υποστελέχωση υπηρεσιών περιόρισαν την ταχύτητα διεκπεραίωσης. Και οι καθυστερήσεις χρηματοδότησης επέκτειναν περαιτέρω τα προβλήματα.
Οι μεγαλύτερες προκλήσεις για τα επόμενα χρόνια
Η οριστικοποίηση των πρώτων εγγραφών αποτελεί το κρισιμότερο ζήτημα. Αρκετές περιοχές ολοκληρώθηκαν χωρίς να εξεταστούν οι αιτήσεις διόρθωσης, δημιουργώντας συνθήκες αβεβαιότητας. Ο κίνδυνος δικαστικών διενέξεων αυξάνεται. Το Ελεγκτικό Συνέδριο τονίζει ότι η επιτάχυνση της εξέτασης των υποθέσεων κρίνεται απολύτως αναγκαία για την αξιοπιστία του συστήματος.
Παράλληλα, εκκρεμότητες σωρεύονται στη λειτουργία των κτηματολογικών γραφείων. Τόσο η καταχώριση πράξεων όσο και η εξέταση αντιρρήσεων καθυστερούν. Ο λόγος; Η υποστελέχωση. Σε αρκετά γραφεία απουσιάζουν κρίσιμες ειδικότητες και δεν έχει αξιοποιηθεί πλήρως το έμπειρο προσωπικό από τα υποθηκοφυλακεία.
Ψηφιοποίηση και κενά στο θεσμικό πλαίσιο
Θετικό στοιχείο αποτελεί η πρόοδος στην ψηφιοποίηση των αρχείων και διαδικασιών, με χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, παραμένουν κενά στο θεσμικό πλαίσιο. Δεν είναι ξεκάθαρο ποιες είναι οι συνέπειες των ανακριβών πρώτων εγγραφών και ποια η αποζημιωτική ευθύνη του Κτηματολογίου.
Το Ελεγκτικό Συνέδριο προτείνει αποσαφήνιση των σχετικών διατάξεων και ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου για να τερματιστούν οι αβεβαιότητες.
