Η αύξηση των φόρων και ο πληθωρισμός πιέζουν την οικονομία της Ελλάδας το 2026. Τα στοιχεία του πρώτου τριμήνου δείχνουν μεγάλη άνοδο στον ΦΠΑ και στα συνολικά φορολογικά έσοδα.
Τι ακριβώς συνέβη
Στο α’ τρίμηνο του 2026 τα έσοδα από ΦΠΑ έφτασαν στα 7,4 δισ. ευρώ. Το 2021 το αντίστοιχο διάστημα ήταν 3,57 δισ. ευρώ. Η αύξηση του ΦΠΑ από το 2021 έως το 2026 ανέρχεται στο 93%.
Τα συνολικά φορολογικά έσοδα το ίδιο τρίμηνο ήταν 17,18 δισ. ευρώ, έναντι 10,50 δισ. το 2021. Πρόκειται για αύξηση 63% σε απόλυτα μεγέθη.
Η ετήσια αύξηση του ΦΠΑ στο α’ τρίμηνο του 2026 ήταν 13%. Η ετήσια αύξηση των συνολικών φόρων ήταν 2,1% για την ίδια περίοδο.
Από το 2021 έως το 2025 τα έσοδα από ΦΠΑ αυξήθηκαν στα 27,5 δισ. το 2025 από 17,4 δισ. το 2021. Τα επιπλέον 10,1 δισ. προέκυψαν κυρίως από συνδυασμό υψηλότερων φορολογικών συντελεστών και πληθωρισμού.
Το πραγματικό ΑΕΠ στην περίοδο 2021-2025 αυξήθηκε μόλις κατά 12,3%. Τα μεγέθη δείχνουν ότι τα φορολογικά βάρη αυξήθηκαν γρηγορότερα από την παραγωγή.
Αντιδράσεις και πλαίσιο
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι μέρος της αύξησης των εσόδων οφείλεται στην καταπολέμηση της φοροδιαφυγής. Η Eurostat δείχνει ότι το κενό ΦΠΑ περιορίστηκε από 2,9 δισ. το 2021 σε 2,1 δισ. το 2024.
Ωστόσο, η αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ λόγω του κυνηγιού της φοροδιαφυγής εκτιμάται σε περίπου 800 εκατ. ευρώ. Το υπόλοιπο των αυξήσεων αποδίδεται στην άνοδο των τιμών και στους υψηλότερους συντελεστές.
Την ίδια στιγμή η Ελλάδα καταγράφει υψηλές αυξήσεις τιμών στην ενέργεια. Τον Απρίλιο του 2026 η αύξηση τιμών ενέργειας ήταν 21,9%, δεύτερη στην Ευρωζώνη μετά τις χώρες με τα μεγαλύτερα ράλι τιμών.
Στον τομέα των τροφίμων η Ελλάδα βρέθηκε τέταρτη στην Ε.Ε. με πληθωρισμό 4,1% τον Απρίλιο του 2026, πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης που ήταν 2,5%.
Οι οικονομολόγοι και η αντιπολίτευση επισημαίνουν ότι το μείγμα υψηλών φόρων και πληθωρισμού πιέζει την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών. Η κυβέρνηση προτάσσει τη σταθερότητα και τη διπλωματία στη διαχείριση των δημοσιονομικών.
Τι ακολουθεί / Ανάλυση
Η πρόκληση για την κυβέρνηση είναι να διασφαλίσει βιώσιμη ανάπτυξη χωρίς να επιβαρυνθεί επιπλέον η κατανάλωση. Τα επόμενα δημοσιονομικά βήματα θα πρέπει να συνδυάσουν στοχευμένα μέτρα κατά της φοροδιαφυγής με πολιτικές στήριξης της ρευστότητας.
Η σταθερότητα του προϋπολογισμού θα κριθεί από την ικανότητα περιορισμού του πληθωρισμού και από την αποτελεσματικότητα των μεταρρυθμίσεων στον φοροεισπρακτικό μηχανισμό.
Σε επίπεδο κοινωνίας, η πίεση στις τιμές ενέργειας και τροφίμων απαιτεί έλεγχο των περιθωρίων κέρδους και στοχευμένα κοινωνικά μέτρα για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Η κυβέρνηση εμφανίζεται αποφασισμένη να διαχειριστεί το ζήτημα με έμφαση στη σταθερότητα και την ασφάλεια της οικονομίας, προκειμένου να διατηρηθεί η ανάκαμψη χωρίς να διασπαστεί η δημοσιονομική ισορροπία.
