Η γειτονιά του Ψυρρή ήταν το επίκεντρο του υπόκοσμου της Αθήνας τον 19ο αιώνα. Οι περίφημοι κουτσαβάκηδες κυριάρχησαν στους δρόμους, μέχρι που ένας αστυνομικός διευθυντής έκοψε τα φτερά τους με… ψαλίδι προβάτων.
Οι κουτσαβάκηδες του Ψυρρή: Ο υπόκοσμος της Αθήνας
Πριν τους τεντιμπόηδες υπήρχαν οι κουτσαβάκηδες, μια ιδιαίτερη ομάδα που σνόβαρε στον Ψυρρή. Βάδιζαν με το ένα πόδι λίγο πιο αργά, φορούσαν πανωφόρι ριγμένο στον ώμο και χαρακτηριστικά λαδωμένα μαλλιά με τσιγκελωτό μουστάκι. Το όνομά τους προέρχεται από τα λέξια «κουτσά» και «βαίνω», λόγω του περίεργου τρόπου περπάτησής τους.
Σύμφωνα με τον συγγραφέα Επαμεινώνδα Στασινόπουλου, μια εναλλακτική εκδοχή συνδέει το όνομα με τον Δημήτριο Κουτσαβάκη, έναν δεκανέα του ιππικού τον καιρό του Όθωνα που ήταν περίφημος για τον έντονο χαρακτήρα του.
Οι κουτσαβάκηδες δεν ήταν απλώς μια μόδα ντυσίματος. Ήταν το σκληρό πυρήνα του αθηναϊκού υπόκοσμου. Ρίχνονταν εύκολα σε συμπλοκές, επιθέσεις με μαχαίρια και κάθε είδους καβγά που δημιουργούσαν. Εξαφανίστηκαν περίπου στα τέλη του 19ου αιώνα.
Ο Μπαϊρακτάρης και η αυστηρή καταστολή του φαινομένου
Ο αστυνομικός διευθυντής της Αθήνας Δημήτριος Μπαϊρακτάρης αποφάσισε να θέσει τέλος στη μάστιγα των κουτσαβάκηδων με… ασυνήθιστα μέσα. Ο Μπαϊρακτάρης, από το θρυλικό Σούλι και με πλούσια στρατιωτική καριέρα, επιλέγει μια μέθοδο που θα χάρανε το παιδί του.
Όταν συνέλαμβανε κουτσαβάκηδες, χρησιμοποιούσε ένα μεγάλο ψαλίδι για κούρεμα προβάτων. Τους έκοβε τις φαβορίτες ή το μισό μουστάκι για να τους ταπεινώσει δημόσια. Στη συνέχεια, ψαλιδίζει τα σακάκια τους, κόβοντας το ένα μανίκι για να τους αφαιρέσει ένα κομμάτι της «μαγκιάς».
Αυτή η μέθοδος περιορίσιμε αποτελεσματικά τη δράση τους. Ο Μπαϊρακτάρης δεν σταμάτησε εκεί. Αργότερα ασχολήθηκε με τους γυμνιστές που εμφανίστηκαν στο Φάληρο για πρώτη φορά το 1895.
Από υπόκοσμο σε τουριστικό θέαμα
Ο Ψυρρή ήταν ένα σταυροδρόμι διάφορων κοινωνικών ομάδων την εποχή εκείνη. Η γειτονιά που δίνε τον ρυθμό στη ζωή της Αθήνας άλλαξε ριζικά. Σήμερα, χωρίς κουτσαβάκηδες ή αστυνομικούς με ψαλίδια, το πιο τρομακτικό που συναντά κανείς είναι τουρίστες με πέδιλο και κάλτσες μέχρι το γόνατο.
