Το πετρέλαιο αγγίζει τα 105 δολάρια το βαρέλι. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει σταματήσει τις εξαγωγές μέσω του Στενού του Ορμούζ. Μισό αιώνα μετά την κρίση του 1973, ο κόσμος ξανά αντιμετωπίζει το ίδιο γεωπολιτικό όπλο.
Το πετρέλαιο γίνεται όπλο πολέμου
Στις αρχές Μαρτίου 2026, οι τιμές πετρελαίου σκαρφάλωσαν στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούλιο του 2022. Το αργό Brent πλησιάζει τα 105 δολάρια, ενώ το αμερικάνικο WTI διακυμαίνεται στα 98,82 δολάρια. Η αιτία είναι απλή: οι εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή έχουν αποκλείσει σχεδόν τελείως το Στενό του Ορμούζ.
Από αυτή τη στενή πλωτή οδό διέρχεται κανονικά το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου. Το Ιράν δεν κρύβει τις προθέσεις του: σκοπίμως κρατά το κανάλι κλειστό για να πιέσει τις ΗΠΑ και την παγκόσμια οικονομία. Ο Πρόεδρος Τραμπ προειδοποίησε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν να στοχοποιήσουν τα ιρανικά νησιά και τις ενεργειακές υποδομές που διαχειρίζονται το 90% των εξαγωγών της Τεχεράνης.
Η ιστορία επαναλαμβάνεται ως κρίσιμος κύκλος
Τον Οκτώβριο του 1973, οι αραβικές χώρες του ΟΠΕΚ εξέδωσαν εμπάργκο πετρελαίου κατά των ΗΠΑ και των σύμμαχων του Ισραήλ. Η τιμή του αργού τετραπλασιάστηκε μέσα σε λίγους μήνες. Ουρές χιλιομέτρων σχηματώθηκαν στα αμερικανικά πρατήρια. Οι κυβερνήσεις επέβαλαν όρια ταχύτητας, δελτία καυσίμων και αυτοκινητόμηνες χωρίς κυκλοφορία.
Η κρίση του 1973 άλλαξε τα πάντα. Ο πληθωρισμός εκτοξεύθηκε. Δημιουργήθηκε ένας νέος όρος για την εποχή: στασιμοπληθωρισμός. Οι δυτικές κοινωνίες συνειδητοποίησαν πόσο εξαρτημένες ήταν από τη Μέση Ανατολή. Οι χώρες του Κόλπου απόκτησαν τεράστια οικονομική και πολιτική ισχύ. Τα πετροδολάρια άρχισαν να ρέουν στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Ποια είναι η κατάσταση σήμερα
Σήμερα τα στοιχεία επαναλαμβάνονται με ανησυχητικές ομοιότητες. Το πετρέλαιο ανέβηκε περίπου 50% σε δύο εβδομάδες. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας απελευθέρωσε ρεκόρ 400 εκατομμύρια βαρέλια αποθεμάτων για να ισορροπήσει την αγορά. Τα αποθέματα αυτά διατέθηκαν άμεσα στην Ασία.
Οι traders αναμένουν την ανακοίνωση ενός διεθνούς συνασπισμού για να συνοδεύει τα εμπορικά πλοία μέσω του Ορμούζ. Η προσπάθεια να διατηρηθεί το πετρέλαιο στα 100 δολάρια ανά βαρέλι δείχνει ότι η κρίση δεν έχει αποτευχθεί ακόμη. Το ερώτημα παραμένει: μέχρι πότε θα αντέξει η παγκόσμια οικονομία σε αυτά τα επίπεδα τιμών;
