Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν πλήττει μόνο τις τιμές της βενζίνης. Το πραγματικό πρόβλημα κρύβεται σε κάτι πολύ λιγότερο ορατό: τα πετροχημικά και η επακόλουθη κρίση στα πλαστικά. Όταν φτάσει στον καταναλωτή, ο πληθωρισμός θα είναι επίμονος και διάχυτος.
Το σοκ στα πετροχημικά
Η αναστάτωση στη Μέση Ανατολή δεν αγγίζει απλώς τις πετρελαϊκές ροές. Εκατοντάδες πετροχημικά συγκροτήματα εξαρτώνται από τα Στενά του Ορμούζ για τη μεταφορά των προϊόντων τους. Τα πετροχημικά είναι οι πρώτες ύλες σχεδόν κάθε προϊόντος που χρησιμοποιούμε. Συσκευασίες τροφίμων, ρούχα, φάρμακα, εξαρτήματα αυτοκινήτων—όλα περιέχουν παράγωγα πετροχημικών.
Οι παραγωγοί πλαστικών καταγράφουν ήδη αυξήσεις τιμών της τάξης του 15%. Το κόστος των πρώτων υλών ανεβαίνει και η αβεβαιότητα εντείνεται. Οι επιχειρήσεις στην αρχή της εφοδιαστικής αλυσίδας αντιλαμβάνονται τι θα αισθανθούν αργότερα οι καταναλωτές.
Η καθυστέρηση που κρύβει την καταιγίδα
Σε αντίθεση με τη βενζίνη, όπου οι αυξήσεις γίνονται αμέσως ορατές, τα πλαστικά λειτουργούν με καθυστέρηση. Οι τιμές ανεβαίνουν σήμερα στη βάση της παραγωγής, αλλά χρειάζεται χρόνος για να περάσουν στον καταναλωτή.
Η διαδικασία είναι πολυσύνθετη. Η συσκευασία πρέπει να παραχθεί, αποσταλεί στον κατασκευαστή, γεμίσει με προϊόν και διανεμηθεί στο λιανεμπόριο. Μέχρι να ολοκληρωθεί αυτή η αλυσίδα, οι αυξήσεις έχουν ήδη ενσωματωθεί στο κόστος, χωρίς να είναι ακόμη ορατές στο ράφι.
Μια αλυσίδα αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων
Το εύρος του προβλήματος είναι τεράστιο. Αυτές οι πρώτες ύλες δεν αποτελούν έναν ακόμη κρίκο της βιομηχανίας. Είναι η βάση για αλυσίδα παραγωγής που εκτείνεται σε προϊόντα αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων.
Από την οδοντόκρεμα και τα απορρυπαντικά μέχρι τα τρόφιμα, τα υφάσματα και τα ηλεκτρονικά, σχεδόν κάθε αγαθό ενσωματώνει κάποιο πετροχημικό παράγωγο. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι δεν υπάρχουν εύκολες εναλλακτικές. Ορισμένες πρώτες ύλες, όπως η νάφθα, παραμένουν αναντικατάστατες σε μεγάλη κλίμακα.
Η αγορά είναι εξαιρετικά ευάλωτη σε διαταραχές. Σοκ στα πετροχημικά θεωρείται πιο επικίνδυνο από απλή άνοδο τιμής πετρελαίου. Δεν περιορίζεται στην ενέργεια, αλλά διαχέεται σε ολόκληρη την οικονομία, επηρεάζοντας το κόστος σχεδόν κάθε προϊόντος.
Καθώς εξαντλούνται αποθέματα που έχουν παραχθεί με χαμηλότερο κόστος, οι αυξήσεις αρχίζουν να περνούν σταδιακά στο σύστημα. Δεν πρόκειται για απότομη έκρηξη, αλλά για αργή και διαβρωτική διαδικασία που επηρεάζει όλο και περισσότερους κλάδους.
